System Ewolucyjny

Na każdym etapie gaszenia pożaru potrzebny jest środek gaśniczy. Głównym jego składnikiem jest woda. Dostarczanie wody jednostkom prowadzącym bezpośrednie działania w natarciu lub obronie podlega takim samym ograniczeniom jak rozwój samej akcji gaśniczej. Wymaga sprzętu, ludzi i czasu, planu, wiedzy i zasobów z których można korzystać. Większość planów i opracowań dotyczy regularnych sił i środków, będących w dyspozycji i posiadających określone możliwości. Codzienność nieubłaganie weryfikuje wiele planów i założeń. Wiele pożarów można zlikwidować, dzięki dobrej organizacji działań w początkowych fazach rozwoju środkami lokalnymi, w przeróżnych konfiguracjach i w różnych warunkach lokalnych prowadzenia akcji. Niniejszy tekst poświęcony jest przede wszystkim możliwościom optymalizacji sposobów dostarczania wody do pożarów, poprzez znalezienie maksymalnych korzyści przy minimalnych kosztach. Ideą nadrzędną jest poszukanie rozwiązań technicznych i organizacyjnych będących w zasięgu także małych jednostek ochrony przeciwpożarowej. Takie jednostki powinny doskonalić się i uzupełniać wzajemnie w kierunku systemów ewolucyjnych. Jednostki, bądź zespoły jednostek w postaci odwodów operacyjnych PSP powinny natomiast stosować rozwiązania systemowe. Dla układów opartych na wężach o średnicy 75 mm zestawienie oczekiwanego wydatku w układzie sprzętowym przedstawia tabela 1.

L.p. Oczekiwany wydatek [l/min] Minimum sprzętowe
Wariant: dystans 500 m, W-75
1. 800 500 m węży W-75 ułożonych systemowo (harmonijka, zwijadła) Pobór wody
– pompa/samochód/układ mieszany z pompami pływającymi.
Odbiornik wody – samochód/pompa – dystrybucja wody do stanowisk gaśniczych.
2. 1200 Sprzęt z pkt. 1. Powiększony o pompę pośrednią pracującą na przetłaczanie w środku układu.
3. 1600 2 równoległe układy z pkt. 1. (dwie równoległe linie wężowe W-75).
4. 2400 Układ podwójnej linii wężowej W-75 wg pkt. 3., wraz ze wzmocnieniem
wydatku w postaci pompy pośredniej pracującej w połowie dystansu.
Wariant: dystans 1000 m, W-75
5. 600 1000 m węży W-75 ułożonych systemowo (harmonijka w 2. korytach po 560 m.)
Pobór wody – pompa/samochód/układ mieszany z pompami pływającymi
Odbiornik wody – samochód/pompa – dystrybucja wody do stanowisk gaśniczych.
6. 800 Sprzęt z pkt. 5. Powiększony o pompę pośrednią pracującą na przetłaczanie w środku układu.
7. 1200 2 równoległe układy z pkt. 5. (dwie równoległe linie wężowe W-75).
8. 1600 Układ podwójnej linii wężowej W-75 z pkt. 7,
wraz ze wzmocnieniem wydatku w postaci pompy pośredniej pracującej w połowie dystansu.

Tabela 1. Zestawienie wydatków układów pompowo wężowych z opisem konfiguracji sprzętu dla linii 75

Rozwiązania ewolucyjne budowy układów zaopatrzenia w wodę

Stosowanie rozwiązań ewolucyjnych jest korzystne przede wszystkim w sytuacjach budowy układów przy użyciu lokalnych SiS – PSP, OSP, a więc przede wszystkim sprzętu o małych i średnich możliwościach.

r1.png

Rysunek 1. Ewolucyjny sposób podniesienia wydajności, zgodnie z punktami 1,2 tabeli 1 (wydatki dla dystansu całego transportu 500 m)

Powyższy rysunek przedstawia przykład rozwiązania ewolucyjnego, polegającego kolejno na:

  1. budowie punktu czerpania wody oraz jednej linii zasilającej W-75, oraz następnie przyłączenie linii zasilającej do odbiornika, który obsługuje stanowiska gaśnicze;
  2. w kolejnym kroku możliwe jest poprzez prosty zabieg wstawienia pompy pośredniej (wzmacniacza) w połowie układu, podniesienie wydajności;
  3. ewentualnie otwarta droga dalszej rozbudowy o linię równoległą oraz wzmacniacz, aż do kształtu rozwinięcia docelowego, opisanego w punkcie 4. tabeli 1.

System pompowo-wężowy daje duże korzyści o ile uda się spełnić minimalne wymagania.

W zakresie technicznym.

  • Rozwiązanie systemowe układania linii wężowej. Dla linii W-75 takim rozwiązaniem jest przyczepa wężowa z zapasem 600 m, ułożonym w harmonijkę, posiadającym 2 koryta na węże dzięki czemu także możliwe jest układanie na dystansie ok. 250 m dwóch równoległych linii. Średnia prędkość układania linii powinna wynosić nie mniej niż 80 m/min.
  • Podsystem poboru i odbioru wody. W zależności od klasy punktu czerpania wody oraz sposobu jej wykorzystania oba punkty muszą umożliwiać obsługę zakładanego wydatku z perspektywą rozbudowy systemu.

Rysunek 1 ilustruje jeden z wielu możliwych rozwiązań w zakresie doboru sprzętu poboru, odbioru i wzmocnienia przepływu w linii. Jeśli do dyspozycji jest wyłącznie jedna linia wężowa na dystansie transportu – rozwiązanie jest poprawne. Samochód gaśniczy, dający możliwość buforowania wody we własnym zbiorniku, przewożący narzędzia do pracy i załogę, a w skrajnej sytuacji usprawniający wycofanie się ludzi i sprzętu, jest ustawiony prawidłowo. Jeśli jednak plan rozbudowy układu przewiduje szybkie dołożenie kolejnej nitki wężowej – byłby to przykład błędny. W takiej sytuacji większą korzyść da połączenie wydajności pomp w punkcie czerpania wody.

r2.png

Rysunek 2. Kumulacja wydatku pomp w PCW (wydatki dla dystansu całego transportu 500 m)

Takie podejście jak na rysunku 2 daje korzyść w przyszłości. Jeśli będzie możliwość rozbudowy układu o wzmacniacz podnoszący wydajność w połowie dystansu, to problemem jest tylko ten jeden punkt. W przypadku gdyby nie zastosowano kumulowania wydajności pomp w PCW, trzeba by było rozbudowywać sprzętowo jednocześnie PCW i układ wzmacniający wydajność. Sytuację przedstawia rysunek 3. Warto także zauważyć, że kumulacja pomp w PCW wpływa na niezawodność układu.

r3.png

Rysunek 3. Warianty rozbudowy układu (przykładowe wydatki dla dystansu całego transportu 500 m)

Naturalnie, w miejscu pomp można zastosować samochody gaśnicze z różnymi konfiguracjami pomp, co oznacza, że rozbudowa systemu ma wiele alternatywnych rozwiązań. Jest to typowe dla systemów ewolucyjnych, w których pewne jest przede wszystkim dysponowanie nośnika z wężami, natomiast pozostałe elementy tworzy się ze sprzętu będącego aktualnie na miejscu w dyspozycji.

W zakresie taktycznym.

W oparciu o sieć lokalnych jednostek musi istnieć prosty plan uruchamiania budowy układu ewolucyjnego. Warto w tym momencie zauważyć rolę polityki lokalnej kształtowania spójnego, logicznego systemu wyposażenia sprzętowego. Minimalnym samodzielnym zestawem, który spełnia założenia pierwszej fazy rozwinięcia ewolucyjnego, jest samochód gaśniczy GCBAM lub GBAM z pompami klasy nie mniejszej niż 16/8 (obiema), ciągnący przyczepkę wężową PW-600, z wężami ułożonymi w harmonijkę w dwóch korytach po 260m. Taki samochód jest pożądany, jako samodzielna bardzo sprawna jednostka we wsiach i miastach opartych na przynajmniej jednym, najlepiej centralnym, alternatywnym źródle wody. Jednostki w takich punktach powinny dążyć właśnie do takiego standardu. Tym sposobem można planować logiczną i harmonijną współpracę w ramach całego systemu. To znaczy, że w ramach pracy na własnym terenie jednostka tego typu może osiągnąć w zakładanym promieniu pracy (ok. 500 m) bardzo szybko samowystarczalność zaopatrzenia opisywaną w punkcie 1 tabeli 1 i górnego przykładu z rysunku 1. Jednocześnie każda przybyła, wspierająca jednostka, ma możliwość udziału w usprawnieniu systemu. Jeśli na miejsce zostanie skierowana jednostka o podobnych możliwościach sprzętowych, to sumaryczna wydajność całego układu zaopatrzenia może już na tym etapie oscylować w zakresie maksimum!

r4.png

Rysunek 4. Współpraca 2 zastępów w systemie ewolucyjnym (przykładowe wydatki dla dystansu całego transportu 500 m)

Ponownie należy wspomnieć, że typy zastępów (ciężkie samochody na rysunku 4), są wyłącznie przykładem. Jeśli samochody gaśnicze będą samochodami średnimi z pompą klasy co najmniej A20, to korekta przykładu powinna polegać na zastosowaniu wyłącznie przetłaczania jako systemu transportu wody, co dodatkowo spowoduje, że pompa bez wysiłku przekroczy nominalne parametry pracy (nadciśnienie na wlocie pompy). Ważne, jest aby zwrócić szczególną uwagę na fakt, że każdy ze składników tego systemu pracuje optymalnie (blisko 100% możliwości). Na tym etapie rozważań trzeba też wspomnieć, że równoważny system dowożenia w warunkach idealnych (brak kolejkowania się pojazdów podczas pobierania i zrzutu wody, oddawanie i pobieranie wody z wydajnością bliską maksymalnej), to 5 ciężkich lub 13 (!) średnich samochodów gaśniczych. I to za ułamek nakładów w porównaniu do kosztów systemu dowożenia. Ponadto nieznaczna zmiana minimalnego zestawu sprzętowego opisanego w pierwszym akapicie, polegająca na zamianie zastępu GCBAM lub GBAM z przyczepką PW-600 na dwa elementy: dowolny samochód gaśniczy średni lub ciężki oraz oddzielny transport dla przyczepy wężowej (najlepiej PW-1000) w postaci samochodu terenowego, dostawczego lub nawet ciągnika rolniczego, jeszcze bardziej podnosi sprawność budowy systemu! Praca zastępu gaśniczego, wykorzystującego własny zbiornik od razu na miejscu pożaru, przy jednoczesnym rozkładaniu linii wężowej przez drugi transport, i budowie punktu czerpania wody przy użyciu motopompy, to zestawienie samych korzyści bez utraty czasu. Całe to rozwiązanie opiera się w 90% na zasobach, którymi operuje na co dzień większość jednostek OSP w Polsce, uzupełnionych o systemowe rozwiązanie wężowe (PW-600, PW-1000) i motopompę klasy M16/8.

Powyższy schemat budowy układu gaśniczego do zastosowań na własnym obszarze działania, we współpracy z uzupełniającymi zestawami z sąsiednich jednostek sprawdza się także znakomicie w drugą stronę, czyli wsparcia działań sił PSP. Zdolność jednostek PSP do samodzielnej obsługi zdarzenia od profesjonalnego zasilania do pełnego układu gaśniczego wymaga czasu, sprzętu i ludzi. Bezpiecznie jest założyć, że typowa zmiana służbowa jednostki PSP w powiacie jest zdolna do realizacji jednego z tych zadań w miarę kompleksowo. Należy przyjąć, że tym działaniem jest bezpośrednia walka z pożarem i ratowanie ludzi. Idealnym uzupełnieniem taktycznym zastępów PSP jest sprawnie działający system zaopatrzenia oparty na opisanym wyżej ewolucyjnym systemie pochodzącym z pobliskich jednostek OSP. Konkretne zadania, ustalony plan realizacji, znane parametry oczekiwane, o stabilnych wartościach, to główne zalety takiego rozwiązania. Jedynym warunkiem (oprócz uzupełnień sprzętowych), jest posiadanie w rejonie chronionym rozpoznanych i utrzymywanych w sprawności punktów czerpania wody, których promień pracy pokrywa istotną część obszaru.

W zakresie obsługi.

Budowa i zapewnienie ciągłości pracy układów z tabeli 1 jest możliwy przez zespół 4 osobowy. Najważniejszą czynnością jest budowa punktu czerpania wody. Układanie linii wężowej pojedynczej to praca dla zespołu kierowca plus ratownik, przy podwójnej linii można zaangażować dwóch ratowników, aby podtrzymać tempo. Układanie linii na dystansie 500 m. nie może być dłuższe niż 7 minut (prędkość rozkładania nie mniejsza niż 80m/min). Budowa PCW częściowo odbywa się równolegle (poza samym faktem ustawienia motopompy). Ostatecznie woda w takim układzie nie powinna pojawić się później niż po 15 minutach od rozpoczęcia budowy. Kolejne wzrosty wydajności związane z ewolucją układu są w większym stopniu uzależnione od sprawności organizacyjnej i umiejętności załóg, niż od ścisłych wartości czasów poszczególnych czynności. Niemniej, system ewolucyjny daje wyłącznie wartości wzrostowe w czasie, nie posiada przerw w dostawie, charakterystycznych dla dowożenia.

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 License